เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) จัด “พิธีส่งมอบนวัตกรรมเตาไบโอชาร์พลังงานชุมชน BioCycle Kiln” ภายใต้โครงการของขวัญปีใหม่ อว. 2569 แก่ ชุมชนเจริญประเทศ ต.บ่อแฮ้ว จ.ลำปาง โดย ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เป็นประธานในพิธี พร้อมด้วย รองศาสตราจารย์ ดร.อนรรฆ ขันธะชวนะ หัวหน้าโครงการวิจัย กล่าวรายงาน,นายปุณณสิน มณีนันทน์ นายกเทศมนตรีนครลำปาง กล่าวต้อนรับ,นางสาวศิรินทร์พร เดียวตระกูล ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ คณะผู้ทรงคุณวุฒิ (วช.) ผู้นำท้องถิ่นและประชาชนในพื้นที่ เข้าร่วมพิธี ณ ชุมชนเจริญประเทศ ตำบลบ่อแฮ้ว อ.เมืองลำปาง จ.ลำปาง
ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (ผวช.) กล่าวว่า นวัตกรรมเตาไบโอชาร์พลังงานชุมชนเป็นผลงานที่ได้รับการสนับสนุนจาก (วช.) โดยประยุกต์ใช้องค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นเครื่องมือในการลดปัญหาฝุ่นละออง PM2.5 และลดจุดความร้อน (hotspot) จากการเผาในพื้นที่การเกษตร โดยนำวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรมาแปรรูปเป็นไบโอชาร์ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ ควบคู่กับการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม พร้อมถ่ายทอดต้นแบบสู่ชุมชนและเผยแพร่องค์ความรู้เพื่อขยายผลไปยังพื้นที่และจังหวัดใกล้เคียงอย่างต่อเนื่อง
รองศาสตราจารย์ ดร.อนรรฆ ขันธะชวนะ หัวหน้าโครงการวิจัย กล่าวว่า เตาไบโอชาร์พลังงานชุมชน BioCycle Kiln เป็นนวัตกรรมที่ออกแบบมาเพื่อช่วยเปลี่ยนฟางข้าวและชีวมวลให้เกิดประโยชน์สูงสุด ผ่านกระบวนการแปรรูปเป็นถ่านไบโอชาร์เพื่อนำไปใช้ปรับปรุงดิน เพิ่มประสิทธิภาพการเพาะปลูก และลดการเผาในที่โล่ง อันเป็นสาเหตุของจุดความร้อน โดยโครงการได้ตั้งเป้าหมายในการลดจำนวนพื้นที่จุดความร้อน (Hotspot) ใน 9 จังหวัด และลดมลพิษทางอากาศได้มากกว่าร้อยละ 30 ด้วยเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับชุมชน
นายปุณณสิน มณีนันทน์ นายกเทศมนตรีนครลำปาง กล่าวว่า ชุมชนเจริญประเทศ มีความมุ่งมั่นในการทำเกษตรอย่างยั่งยืน โดยคำนึงถึง
สุขภาพของผู้ผลิต ผู้บริโภคและการอนุรักษ์ ทรัพยากรธรรมชาติ นวัตกรรมเตาไบโอชาร์พลังงานชุมชนจะทำหน้าที่เป็นเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยจัดการวัสดุเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรอย่างเป็นระบบ เปลี่ยนเศษวัสดุเหลือทิ้งให้กลายเป็นทรัพยากรที่มีคุณค่า ช่วยลดการเผาในที่โล่งซึ่งเป็นสาเหตุของหมอกควันและมลพิษทางอากาศ ทั้งนี้ ชุมชนมีความตั้งใจที่จะนำเตาไบโอชาร์ไปใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด พร้อมต่อยอดองค์ความรู้ในการผลิตและใช้ไบโอชาร์เพื่อปรับปรุงคุณภาพดิน และเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตทางการเกษตร
ทั้งนี้ การส่งมอบนวัตกรรมในครั้งนี้นับเป็นต้นแบบความร่วมมือระหว่างหน่วยงานวิจัย ภาคท้องถิ่น และชุมชน ในการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์จริง เพื่อแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม ลดมลพิษทางอากาศ และสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจฐานราก อันจะนำไปสู่การพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน และสามารถขยายผลสู่พื้นที่อื่นได้ในอนาคต
