สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA ภายใต้กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและ นวัตกรรม (อว.) ประกาศเปิดรับสมัครผลงานนวัตกรรมเข้าร่วมประกวด “รางวัลนวัตกรรมแห่งชาติ ประจำปี 2569 (National Innovation Awards 2026)” รางวัลอันทรงเกียรติสูงสุดเพื่อเชิดชูผลงานนวัตกรรมที่มีความโดดเด่น และสร้างคุณูปการต่อการพัฒนาประเทศทั้งมิติเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และการพัฒนาอย่างยั่งยืน พร้อมยกระดับศักยภาพนวัตกรรมไทยสู่เวทีระดับสากล
ดร.กริชผกา บุญเฟื่อง ผู้อำนวยการสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ กล่าวว่า “รางวัลนวัตกรรมแห่งชาติริเริ่มขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ.2547 เพื่อเทิดพระเกียรติและรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ผู้ทรงเป็นต้นแบบของ ‘นวัตกร’ ที่นำองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และการบริหารจัดการมาประยุกต์ใช้แก้ไขปัญหาความทุกข์ยากของประชาชนอย่างเป็นรูปธรรม และได้รับการยกย่องไปทั่วโลก โดยเฉพาะ ‘โครงการแกล้งดิน’ ที่่แก้ปัญหาดินเปรี้ยวอย่างยั่งยืน รางวัลนวัตกรรมแห่งชาติคือการสืบสานพระปณิธานและยกระดับ นวัตกรไทย ทั้งระดับบุคคลและองค์กรได้มีเวทีในการแสดงศักยภาพ สร้างสรรค์ผลงานที่ ‘ทำจริงและเกิดผล จริง’ เพื่อผลักดันประเทศไทยให้ก้าวสู่การเป็น ‘ชาตินวัตกรรม’ (Innovation Nation) อย่างเต็มภาคภูมิ”
ดร.กริชผกาฯ กล่าวเพิ่มเติมว่า “สำหรับปี 2569 NIA ได้ยกระดับรูปแบบการประกวดจากเดิม 4 ด้าน เป็น 5 ด้าน โดยแยกด้านสิ่งแวดล้อมออกมาเป็นหมวดรางวัลเฉพาะ เพื่อสะท้อนความสำคัญของนวัตกรรมที่ตอบโจทย์การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การลดคาร์บอน และการพัฒนาอย่างยั่งยืนทั้งในระดับประเทศและระดับโลกทั้งนี้ การประกวดเปิดรับใน 5 ประเภทรางวัล ได้แก่ ด้านเศรษฐกิจ ด้านสังคม ด้านสิ่งแวดล้อม ด้านผู้สื่อสารนวัตกรรม และด้านองค์กรนวัตกรรม” บรรยากาศงานแถลงข่าวคึกคัก สะท้อนศักยภาพผู้ได้รับรางวัลปี 2568 บรรยากาศภายในงานเป็นไปอย่างคึกคัก โดยมีการนำเสนอผลงานจากผู้ได้รับรางวัลนวัตกรรมแห่งชาติ ประจำปี 2568 ซึ่งสะท้อนศักยภาพนวัตกรรมไทยที่สร้างผลกระทบเชิงบวกอย่างเป็นรูปธรรม
หนึ่งในผลงานที่ได้รับความสนใจ ได้แก่ รางวัลชนะเลิศด้านเศรษฐกิจ ระบบบริหารจัดการ Chiller Plant (CPMS) อัจฉริยะ ด้วยเทคโนโลยี AIoT พร้อมรับประกันผลประหยัดซึ่งนำเทคโนโลยี AI มาบริหารจัดการพลังงานในระบบปรับอากาศขนาดใหญ่ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานและลดต้นทุนการดำเนินงานอย่างเป็นรูปธรรม โดยใช้ระยะเวลาวิจัยและพัฒนากว่า 10 ปี ก่อนประสบความสำเร็จเชิงพาณิชย์
ด้านสังคม รางวัลชนะเลิศ Family Deaf: แพลตฟอร์ม AI ภาษามือแบบ 3 มิติเป็นนวัตกรรมที่ยกระดับการสื่อสารสำหรับผู้พิการทางการได้ยิน เปิดโอกาสให้เข้าถึงความรู้และข้อมูลข่าวสารอย่างเท่าเทียม และส่งเสริมการมีส่วนร่วมในสังคม
ขณะที่รางวัลชนะเลิศด้านสิ่งแวดล้อม ได้แก่ UD – FIRE : ระบบช่วยตัดสินใจจัดการป่าผลัดใบนวัตกรรมที่พัฒนาขึ้นเพื่อรับมือปัญหาไฟป่าและฝุ่น PM2.5 โดยใช้ข้อมูลเชิงพื้นที่สนับสนุนการตัดสินใจของชุมชนและหน่วยงานในพื้นที่ เพื่อบริหารจัดการเชื้อเพลิงและทรัพยากรป่าไม้อย่างมีประสิทธิภาพ
นอกจากรางวัลผลงานนวัตกรรมแล้ว รางวัลเชิดชูเกียรติด้านผู้สื่อสารนวัตกรรม ประจำปี 2568 มอบให้แก่ บริษัท เดอะสแตนดาร์ด จำกัด โดย ภัทรสุดา บุญญศรี Content Creator จากรายการ The Secret Sauce ซึ่งสะท้อนบทบาทของการสื่อสารที่ช่วยทำให้วิทยาศาสตร์และนวัตกรรมเป็นเรื่องเข้าใจง่าย และสร้างการรับรู้ถึงคุณค่าของเทคโนโลยีในชีวิตประจำวัน
ส่วนรางวัลเชิดชูเกียรติด้านองค์กรนวัตกรรม ได้แก่ บริษัท พีทีที โกลบอล เคมิคอล จำกัด (มหาชน) ซึ่งได้รับการยกย่องในฐานะองค์กรที่ขับเคลื่อนนวัตกรรมอย่างเป็นระบบ และสร้างผลกระทบเชิงบวกต่อองค์กร อุตสาหกรรม และสังคมโดยรวม
การนำเสนอผลงานในเวทีครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงบทบาทของนวัตกรรมไทยในการยกระดับขีดความสามารถทางเศรษฐกิจ พัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน และส่งเสริมการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน พร้อมตอกย้ำทิศทางการขับเคลื่อนประเทศไทยสู่การเป็น “ชาตินวัตกรรม” ในอนาคต
ท้ายที่สุด ผู้อำนวยการสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ ได้กล่าวเชิญชวนให้ทุกภาคส่วนร่วมส่งผลงานเข้าประกวด โดยระบุว่า
“ผู้ชนะการประกวดจะได้รับพระบรมรูปพระบิดาแห่งนวัตกรรมไทย พร้อมโอกาสในการได้รับการส่งเสริมจาก NIA ทั้งด้านการต่อยอดเชิงพาณิชย์ การประชาสัมพันธ์ และการเชื่อมโยงเครือข่ายพันธมิตรทั้งในและต่างประเทศ
NIA ขอเชิญชวนหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา และภาคประชาสังคม ร่วมส่งผลงานนวัตกรรมที่สร้างคุณประโยชน์ต่อประเทศ เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนประเทศไทยสู่อนาคตด้วยพลังของนวัตกรรม”
ผู้สนใจสามารถสมัครผ่านเว็บไซต์ award.nia.or.th ตั้งแต่บัดนี้จนถึงวันที่ 30 เมษายน 2569 หรือสอบถามเพิ่มเติมได้ที่ 09 9441 5462 (คุณสุริยาภรณ์)
